“CLOSING THE EARLY WARNINGS GAP TOGETHER” / “ЗАЕДНО ДО РАНО ПРЕДУПРЕДУВАЊЕ ЗА СИТЕ”
Проф. Селест Сауло, генерален секретар
Светска метеоролошка организација
Женева, 23 март 2025
Драги колеги и пријатели,
Оваа година се навршува 75-годишнина на Светската метеоролошка организација – авторитетниот глас на Обединетите нации за времето, климата и водата.
Денес, и во текот на целата година, го славиме придонесот на СМО и нејзините членки кои спасуваат животи, му служат на општеството и ја штитат нашата планета.
Вработените во националните метеоролошки и хидролошки служби се вистински чувари на јавната благосостојба – како здравствените работници, тие работат 24/7 за доброто на сите. Благодарност до секој еден од нив. Ние сме многу повеќе од само прогнозери.
Научните податоци, информациите и услугите што ги обезбедува заедницата на СМО се основа за носење одлуки – од дневни и сезонски активности до долгорочни инфраструктурни инвестиции.
Во изминатите 75 години, СМО овозможи милијарди долари додадена вредност за глобалната економија и спречи уште повеќе економски загуби предизвикани од екстремни временски, климатски и водни настани. Спасени се стотици илјади животи.
СМО придонесува за побезбеден, посигурен и попросперитетен свет. Слободната и неограничена размена на податоци, производи и услуги поврзани со времето е клучна за националната безбедност и за секторите чувствителни на климата – како што се земјоделството, воздухопловството, превозот, енергетиката, управувањето со води и здравството.
СМО е столбот на глобалната временска прогноза. Секоја минута, податоци од станици ширум светот се испраќаат до центри за предвидување на времето. Тоа вклучува милиони мерења – од сателити, земјени станици, метеоролошки балони, океански пловци, бродови, авиони и повеќе. Без координацијата од СМО и нејзината глобална мрежа, ниту една земја самостојно не би можела да го постигне тоа.
Во овие нестабилни времиња, меѓународната соработка е поважна од било кога.
Светот штотуку ги доживеа најжешките 10 години во историјата. 2024 година веројатно беше првата во која просечната глобална температура привремено го надмина прагот од 1,5°C над прединдустриското ниво – и за жал, тоа нема да биде последен пат.
Ова не е само статистика – секој дел од степенот е важен за нашите животи и егзистенција. Екстремните климатски влијанија стануваат сè поинтензивни: почести и подолги топлотни бранови, разорни бури, поплави и урагани кои брзо се интензивираат.
Од 1970 до 2021 година, глобалните економски загуби од климатски непогоди достигнаа 4,3 трилиони американски долари, а повеќе од 2 милиони луѓе ги загубија животите. Иако економските трошоци растат, бројот на жртви се намалува – ние сме подобри од било кога во спасување животи.
Наш главен приоритет е да обезбедиме системите за рано предупредување да бидат достапни за сите, насекаде. Затоа темата на овогодинешниот Светски ден на метеорологијата е:
„Заедно до рано предупредување за сите“
До денес, 108 земји имаат капацитет за мулти-хазарден систем за рано предупредување – значително повеќе од 52 земји во 2015 година. Но, мораме да постигнеме повеќе – и тоа побрзо.
Ни треба:
- Масовна заедничка иновација во технологијата
- Засилена меѓународна соработка
- Заедничко инвестирање, мобилизирање и размена на ресурси
Раното предупредување за сите веќе не е само иницијатива – тоа е бренд, амбициозна цел која мораме да ја постигнеме.
Го прошируваме фокусот и вклучуваме нови земји покрај првичните 30. Го јакнеме партнерството со донатори, развојни банки и климатски фондови.
Го подобруваме регионалниот капацитет за да обезбедиме трајно влијание. Ја промовираме сопственоста на земјите членки и ја зголемуваме моќта на предвидувањето.
Технолошкиот напредок и вештачката интелигенција ветуваат револуција во прогнозирањето. Но мора да обезбедиме рамноправност – никој не смее да биде заборавен. Потребно е да ги пополниме празнините во податоците и набљудувањата.
Сега е времето за заедничко дејствување, инвестирање и иновации – за да го оствариме ветувањето за рано предупредување за сите. Тоа е човечки и морален императив, и има економска логика – секој вложен 1 USD во рано предупредување враќа 9 USD во нето бенефити. Во некои региони, дури и повеќе.
Ги повикуваме владите ширум светот да ги зголемат инвестициите во Националните метеоролошки и хидролошки служби. Тоа е клучен чекор за социо-економски развој – и национален и меѓународен.
Да заклучиме:
Во изминатите 75 години, СМО ја претвори науката во акција за глобално добро.
На овој Светски ден на метеорологијата, да ја потврдиме нашата посветеност кон побезбеден и поодржлив свет. Тоа им го должиме на нашите деца.
Ви благодарам.